Bitwa pod Kockiem, stoczona od 2 do 6 października 1939 roku, była ostatnią bitwą kampanii wrześniowej, w której walczyło regularne Wojsko Polskie3. Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” generała Franciszka Kleeberga, utworzona z rezerwistów, ochotników i wycofujących się oddziałów, walczyła z niemieckim XIV Korpusem Zmotoryzowanym pod Kockiem i uzyskała przewagę, lecz wobec niemal całkowitego braku amunicji Kleeberg skapitulował 6 października. Taktycznie zwyciężyli Polacy, strategicznie kampania była już przegrana.
W październiku 1939 roku Warszawa już padła, a państwo polskie było okupowane od zachodu i wschodu. Jedno polskie zgrupowanie wciąż jednak maszerowało i walczyło: żołnierze generała Franciszka Kleeberga, którzy stoczyli ostatnią bitwę kampanii pod niewielkim Kockiem.
Wojsko, które się nie zatrzymało
Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” powstała w połowie września 1939 roku z rezerwistów, ochotników, oddziałów poleskich i żołnierzy wycofujących się z innych frontów. Pod wodzą generała Kleeberga przebijała się na zachód, najpierw ku oblężonej Warszawie, a po jej kapitulacji ku składom amunicji pod Dęblinem i dalej w Góry Świętokrzyskie, by kontynuować walkę.
Spotkanie z Niemcami
Na początku października grupa natknęła się pod Kockiem na niemiecki XIV Korpus Zmotoryzowany generała Gustava von Wietersheima1. Siły Kleeberga, w tym brygady kawalerii i dwie dywizje piechoty, zajęły pozycje i przygotowały się do walki.
Cztery dni walk
Od 2 października obie strony walczyły o wsie, lasy i drogi wokół Kocka. Polskie oddziały przechodziły do kontrataków, a 5 października w ciężkich walkach odrzuciły niemiecką 13 Dywizję Zmotoryzowaną1, biorąc jeńców i sprzęt.
Bez amunicji
Sukces przyszedł jednak za późno. Wieczorem kwatermistrz zameldował, że amunicji prawie nie ma, a środków opatrunkowych zabrakło. Wobec upadku Warszawy i braku nadziei na pomoc Kleeberg zdecydował o kapitulacji4, a 6 października 1939 roku jego żołnierze złożyli broń3. Generał zmarł w niemieckiej niewoli w 1941 roku.1
Znaczenie Kocka
Kock był ostatnią bitwą regularnego Wojska Polskiego w 1939 roku4, zakończoną nie klęską w polu, lecz pustymi ładownicami. Stał się symbolem determinacji żołnierzy Września, którzy walczyli długo po przegraniu kampanii, a wielu z nich podjęło później walkę w konspiracji i na obczyźnie.
