Kto wygrał bitwę pod Caldiero w 1805 roku?
Historycy się spierają. The Napoleon Series uznaje Caldiero za zwycięstwo francuskie, zaznaczając, że część źródeł nazywa bitwę nierozstrzygniętą, encyklopedia Larousse pisze, że Francuzi utrzymali pozycje, a John Rickard z HistoryOfWar.org nazywa ją nierozstrzygniętym zwycięstwem austriackim. Bezsporny jest skutek: po bitwie arcyksiążę Karol wycofał się na wschód, a Francuzi ruszyli za nim.1
Caldiero to wieś w Wenecji Euganejskiej, na wschód od Werony. Jesienią 1805 roku, gdy główna armia Napoleona walczyła nad Dunajem, francuska i austriacka armia we Włoszech starły się tu w trzydniowej bitwie, którą obie strony mogły uznać za swoją.2
Tło: wojna trzeciej koalicji we Włoszech
Według Fondation Napoléon arcyksiążę Karol na próżno odradzał cesarzowi Franciszkowi przystąpienie do trzeciej koalicji w 1805 roku i otrzymał, jak to ujmuje ta fundacja, drugorzędne dowództwo we Włoszech. Tam stanął na czele armii austriackiej, a francuską Armią Italii dowodził marszałek André Masséna.3
Losy wojny rozstrzygały się gdzie indziej. 20 października 1805 roku Napoleon zmusił do kapitulacji austriackiego generała Macka pod Ulm. Według FrenchEmpire.net, gdy Masséna dowiedział się o sukcesie pod Ulm, przeszedł do natarcia, by wyprzeć Austriaków z Włoch.4
29 do 31 października: walki pod Caldiero
Walki trwały od 29 do 31 października. Relacje nie są zgodne nawet co do tego, kto kogo zaatakował. Według encyklopedii Larousse arcyksiążę Karol 30 października niespodziewanie uderzył na Francuzów pod Caldiero, a Nathan Jensen z FrenchEmpire.net również pisze, że to Karol zaatakował Francuzów i że wywiązała się zacięta bitwa. John Rickard opisuje to odwrotnie: dywizja generała Duhesme'a wzięła udział w głównym francuskim natarciu na początku bitwy, francuskie ataki zakończyły się niepowodzeniem, a Masséna się wycofał. Austriaccy grenadierzy pod Colloredo-Mansfeldem pomogli według Rickarda odeprzeć kilka francuskich prób zdobycia wsi.5
Obraz Karla von Blaasa na górze tej strony pokazuje austriackich grenadierów nacierających na francuską piechotę, a pod spodem złotymi literami daty 29, 30 i 31 października 1805 roku. Wśród austriackich dowódców był hrabia Heinrich Bellegarde, który dowodził częścią armii i za tę bitwę otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Marii Teresy.6
Kto wygrał? Trzy werdykty
The Napoleon Series, wieloletni serwis informacyjny, zalicza drugą bitwę pod Caldiero do zwycięstw francuskich, ale dodaje, że część źródeł uznaje ją za nierozstrzygniętą. Encyklopedia Larousse pisze, że Francuzi zwycięsko utrzymali pozycje, ale Austriacy zyskali czas na przygotowanie odwrotu na wschód. John Rickard z HistoryOfWar.org idzie w przeciwną stronę i nazywa bitwę nierozstrzygniętym zwycięstwem austriackim, które przekreśliła kapitulacja Macka pod Ulm. Biografia Karola w serwisie Fondation Napoléon również przyznaje mu pod Caldiero niewielkie zwycięstwo, odniesione na drugorzędnym, jak to ujmuje, froncie włoskim.7
Werdykty różnią się w ocenie samych walk, ale zgadzają się co do tego, co stało się potem: to Karol odszedł.8
Straty
Liczby strat są niepewne i żadna łączna liczba nie jest wiarygodna. Źródła wykorzystane na tej stronie nie podają liczb, za którymi by stały, dlatego nie przytaczamy tu żadnej.
Dlaczego Caldiero było ważne: odwrót
Karol nie ponowił bitwy. Rickard pisze, że dotarła do niego wiadomość o kapitulacji pod Ulm i że on również musiał się wycofać. Wycofał się na wschód, a Francuzi ruszyli za nim. Według FrenchEmpire.net Francuzi nieustannie nękali jego wojska, co nie pozwoliło im połączyć się z Austriakami walczącymi nad Dunajem. Taki był strategiczny sens kampanii we Włoszech. Po utracie armii Macka pod Ulm wojna miała się rozstrzygnąć na północ od Alp, pod Austerlitz, bez austriackiej armii Italii.9
Caldiero nazywa się też drugą bitwą o tej nazwie: o te same tereny walczono już wcześniej, w listopadzie 1796 roku.10
