Bitwa pod Rich Mountain 1861: starcie, które wyniosło McClellana

Pierwszego lata wojny secesyjnej górskie hrabstwa zachodniej Wirginii, za Alleganami, były ziemią sporną. Od ich losu zależało, czy region zostanie przy Konfederacji, czy też, jak stało się dwa lata później, stanie się osobnym stanem Wirginia Zachodnia. W czerwcu 1861 roku generał major George B. McClellan objął tam dowództwo wojsk Unii, a 3 czerwca jego żołnierze pokonali już konfederacki oddział pod Philippi, w starciu, które według American Battlefield Trust kosztowało ledwie 4 ofiary po stronie Unii i 26 po stronie Konfederacji. Rich Mountain, pięć tygodni później, było pierwszą prawdziwą próbą.²

Dwie górskie przełęcze

Po Philippi dowódca konfederacki, generał brygady Robert S. Garnett, umocnił dwie przełęcze na drogach prowadzących do doliny Shenandoah. Spodziewając się, że 20 000 ludzi McClellana uderzy na słabszą z nich, pod Laurel Hill, poprowadził tam 3200 żołnierzy, a do obrony Rich Mountain zostawił podpułkownika Johna Pegrama z około 1300 ludźmi, jak podaje Encyklopedia Wirginii Zachodniej. Pozycja Pegrama, Camp Garnett, była linią ziemnych i drewnianych okopów nad drogą Staunton-Parkersburg, tuż na zachód od miasteczka Beverly.³

McClellan zrobił odwrotnie, niż oczekiwał Garnett. Brygadę generała brygady Thomasa A. Morrisa wysłał z Philippi na pokaz siły przed Laurel Hill, a sam 27 czerwca wyruszył z Clarksburga na południe z trzema brygadami z Ohio i Indiany przeciw Pegramowi. U stóp Rich Mountain stanęli 9 lipca.⁴

Górska ścieżka

Atak czołowy na Camp Garnett byłby kosztowny, więc dowódcy Unii szukali drogi naokoło. Znaleźli ją dzięki Davidowi Hartowi, miejscowemu unioniście, który znał górę. 11 lipca generał brygady William S. Rosecrans poprowadził wzmocnioną brygadę górską ścieżką, z Hartem jako przewodnikiem, by przeciąć drogę na tyłach Pegrama, a McClellan stał przed obozem konfederackim, by zamknąć pułapkę z drugiej strony.⁵

Gdy ludzie Rosecransa dotarli do drogi, wywiązała się ostra walka trwająca około dwóch godzin. Wygrali ją żołnierze Unii, a oddziały Pegrama zostały rozcięte na dwie części. Mniej więcej połowa obrońców uciekła w stronę Beverly. Reszta wraz z Pegramem, odcięta, skapitulowała 13 lipca. American Battlefield Trust szacuje straty na około 46 po stronie Unii i 300 po stronie Konfederacji, przy około 5000 i 1300 walczących.⁶

Odwrót Garnetta

Na wieść o upadku Rich Mountain Garnett porzucił Laurel Hill. Fałszywe meldunki przekonały go, że droga odwrotu wzdłuż traktu jest już odcięta, więc poprowadził wojsko długą i ciężką drogą przez góry w stronę Red House w Marylandzie. Żołnierze Unii ruszyli w pościg i 13 lipca, w potyczce straży tylnej pod Corrick's Ford nad rzeką Cheat, Garnett został zastrzelony. Encyklopedia Wirginii Zachodniej zauważa, że był pierwszym generałem, który zginął w wojnie secesyjnej. Trust szacuje straty w tym starciu na około 50 po stronie Unii i 620 po stronie Konfederacji, a wraz z nim załamało się panowanie Konfederatów w regionie.⁷

Co rozstrzygnęło Rich Mountain

Encyklopedia Wirginii Zachodniej podkreśla, że mimo niewielkiej liczby walczących bitwa miała dwa ważne skutki. Pierwszy dotyczył McClellana. 22 lipca, nazajutrz po klęsce Unii nad Bull Run, wezwano go do Waszyngtonu, a dowództwo w zachodniej Wirginii przejął Rosecrans. American Battlefield Trust uważa, że zwycięstwo walnie przyczyniło się do powierzenia McClellanowi dowództwa Armii Potomaku, którą prowadził przez następne dwa lata, w tym w bitwach siedmiodniowych i pod Antietam.⁸

Drugi skutek okazał się trwalszy. Jak pisze Encyklopedia Wirginii Zachodniej, Wirginia za Alleganami została w praktyce stracona dla sprawy Południa, co otworzyło drogę do utworzenia nowego stanu Wirginia Zachodnia, przyjętego do Unii 20 czerwca 1863 roku. Pole bitwy wpisano w 1992 roku do Krajowego Rejestru Miejsc Historycznych.⁹ › Bitwa nad Greenbrier River, 1861