Bitwa pod Spring Hill 1864: noc, w której armia Unii się wymknęła

Niewiele nocy wojny secesyjnej budzi tyle sporów co noc z 29 na 30 listopada 1864 roku. John Bell Hood miał swoją armię rozłożoną obozem pół mili od traktu, który był jedyną drogą powrotu armii Unii. O świcie ta armia była już za nim. Historyk Jeffry Wert nazywa Spring Hill zwycięstwem, które Konfederacji przeszło koło nosa; nazajutrz Hood rzucił swoich ludzi na linie Unii pod Franklin, a Armia Tennessee już się po tym nie podniosła.²

Hazard Hooda w Tennessee

Po zdobyciu Atlanty przez Shermana około 40-tysięczna armia Hooda została zepchnięta do Alabamy. Gdy 15 listopada Sherman ruszył w swój marsz ku morzu, Hood poszedł w przeciwną stronę, do Tennessee, licząc, że pobije wojska Unii George'a Thomasa, zdobędzie Nashville i przeniesie wojnę do Kentucky. Thomas miał około 60 tysięcy ludzi, ale rozdzielonych; mniej więcej 30 tysięcy pod Johnem Schofieldem stało wysunięte pod Pulaski, daleko od reszty.³

Schofield cofnął się do Columbii nad rzeką Duck, 40 mil na południe od Nashville. Hood postanowił go obejść. W nocy 28 listopada jego saperzy przerzucili most pontonowy przez rzekę na wschód od Columbii, a korpus Stephena D. Lee został z większością artylerii, by ostrzeliwać linie Unii i przytrzymać Schofielda na miejscu. Sam Hood poprowadził blisko 20 tysięcy piechoty na północ, ku Spring Hill, około dziesięciu mil za plecami armii Unii, gdzie mógł przeciąć trakt z Columbii. Był pewny siebie: nieprzyjaciel, mówił, albo stanie do walki, albo on następnej nocy będzie w Nashville.⁴

Wyścig do traktu

Rankiem 29 listopada jazda Forresta jako pierwsza przeprawiła się przez Duck, odepchnęła kawalerię Unii i około godziny 10 skręciła ku Spring Hill. Schofield, któremu Thomas kazał cofać się ku Franklin, wysłał już traktem Davida Stanleya z dywizją George'a Wagnera i około 800 wozów. Ludzie Stanleya dotarli do miasta w samą porę, by nie wpuścić do niego jeźdźców Forresta, i około 11.30 kawaleria na nich wpadła. Dopiero około godziny 15 Schofield w Columbii zrozumiał, że ostrzał Lee to podstęp, i ruszył z resztą armii na północ.⁵

Piechota konfederacka zaczęła nadchodzić około południa. Dywizja Patricka Cleburne'a podeszła traktem Rally Hill Pike i zaatakowała; przyjęta morderczym ogniem, ruszyła ponownie całą siłą i zepchnęła linię Unii, zanim znów ją zatrzymano. Rickard zauważa, że atakowała chyba tylko dywizja Cleburne'a, choć na polu byli i Hood, i dowódca jego korpusu Benjamin Cheatham. Wert tłumaczy część tego zamieszania: obaj się nie naradzili, a Cheatham był przekonany, że ma uderzyć na linie Stanleya wokół miasta, a nie zająć trakt i ruszyć na północ. Walkę przerwał zmrok.⁶

Marsz obok ognisk

Hood, ranny w poprzednich bitwach, stracił nogę i władzę w ręce; na noc udał się do domu na farmie. Jego armia rozłożyła się w szyku bojowym pół mili od traktu. Tym traktem, po ciemku, nadciągała główna część armii Schofielda. Pod Spring Hill kolumna Unii mijała łunę konfederackich ognisk; harcownicy i czujki wpadali na siebie i strzelali na oślep, a wiatr, jak pisze Wert, tłumił odgłos kroków.⁷

American Battlefield Trust szacuje, że tej nocy obok pozycji Konfederatów przeszło około 27 tysięcy żołnierzy z taborami. O 5 rano 30 listopada straż tylna Schofielda minęła Spring Hill. Jeden z generałów Unii porównał tę ucieczkę do stąpania po cienkiej skorupie nad tlącym się wulkanem. Straty tego dnia były jak na tę wojnę niewielkie: według Trustu około 350 po stronie Unii i 500 po stronie Konfederacji.⁸

Od Spring Hill do Franklin

Hood wpadł we wściekłość, gdy dowiedział się o ucieczce Schofielda; po wojnie on i Cheatham spierali się, kto zawinił. Natychmiast ruszył w pościg. Ludzie Schofielda stali już za szańcami pod Franklin, a po południu 30 listopada Hood, wbrew protestom Cheathama i Cleburne'a, kazał nacierać frontalnie przez otwarte pole. Padło co najmniej 7 tysięcy Konfederatów, wśród nich sześciu generałów, w tym Cleburne. Trust podsumowuje, co dał nocny marsz: Schofield bezpiecznie dotarł z armią do Franklin.⁹