3 stycznia 1777 roku Armia Kontynentalna George'a Washingtona pokonała oddziały brytyjskie pod Princeton w New Jersey. Poprzedniej nocy Washington zostawił płonące ogniska przed armią lorda Cornwallisa pod Trenton i wymknął się w ciemności. O świcie jego kolumny natknęły się na Brytyjczyków wychodzących z Princeton. W zaciętej walce śmiertelnie ranny został generał Hugh Mercer, ale Washington zebrał swoich ludzi i odparł przeciwnika. Zwycięstwo, odniesione tydzień po Trenton, zamknęło kampanię, dzięki której sprawa amerykańska przetrwała zimę.
Pułapka pod Trenton
Po niespodziewanym zwycięstwie pod Trenton 26 grudnia 1776 roku Washington wrócił z armią pod Trenton. 2 stycznia 1777 roku Cornwallis wyruszył z Princeton z głównymi siłami brytyjskimi i zepchnął Amerykanów przez Trenton na południowy brzeg potoku Assunpink. Jego próby przejścia na drugi brzeg się nie powiodły, więc postanowił uderzyć rano. W Princeton zostawił podpułkownika Charlesa Mawhooda z 17., 40. i 55. pułkiem piechoty.1
Tej nocy Washington postanowił nie czekać na atak i wymknąć się przeciwnikowi. Jego armia zostawiła płonące ogniska, ruszyła na wschód, a potem skręciła na północ i bocznymi drogami pomaszerowała w stronę Princeton. Cały ciąg wydarzeń, od przeprawy przez Delaware po Princeton, opisujemy w artykule o dziesięciu przełomowych dniach.2
Walka Mercera w sadzie
O świcie Mawhood wyruszył z Princeton, by dołączyć do Cornwallisa, i w pobliżu sadu Williama Clarke'a natknął się na brygadę generała brygady Hugh Mercera. Po wymianie ognia żołnierze Mawhooda ruszyli do ataku na bagnety i rozbili Amerykanów. Mercer znalazł się w samym środku tego pogromu, a gdy odmówił poddania się, brytyjscy żołnierze zakłuli go bagnetami. Według American Battlefield Trust zmarł od ran dziewięć dni później w domu Thomasa Clarke'a.3
Nadciągająca z tyłu milicja filadelfijska Johna Cadwaladera również nie wytrzymała natarcia na bagnety. Wtedy Washington sam wyjechał naprzód, próbował zebrać rozbite oddziały i poprowadził do walki świeże jednostki. Amerykańska artyleria ostrzelała Brytyjczyków kartaczami, a kontratak przełamał linię Mawhooda.4
Nassau Hall i straty
Mawhood z częścią swoich ludzi przebił się na bagnety i uszedł. Inni Brytyjczycy cofnęli się do Princeton, a część schroniła się w Nassau Hall, głównym budynku College of New Jersey, dzisiejszego Uniwersytetu Princeton. Według serwisu BritishBattles.com 194 z nich złożyło tam broń przed kapitanem Alexandrem Hamiltonem.5
American Battlefield Trust podaje liczebność walczących na około 4500 Amerykanów wobec około 1200 Brytyjczyków. Straty są sporne. American Battlefield Trust szacuje je na 75 po stronie amerykańskiej i 270 po brytyjskiej. BritishBattles.com ocenia straty amerykańskie na 40 zabitych i rannych, wśród nich generała Hugh Mercera. Po stronie brytyjskiej BritishBattles.com podaje 40 zabitych, 58 rannych i 187 zaginionych.6
Znaczenie
Washington nie mógł zostać na miejscu. Cornwallis wracał już spod Trenton, więc Amerykanie szybko opuścili Princeton, przeszli kawałek drogą na New Brunswick, a potem skręcili na północ, na leże zimowe w Morristown. Brytyjczycy zlikwidowali większość swoich posterunków w New Jersey i wycofali się do New Brunswick.7
Jak na warunki europejskie Princeton było niewielką bitwą, a American Battlefield Trust określa je jako bitwę spotkaniową, w którą obie strony weszły niemal przypadkiem. Razem z Trenton pokazało jednak, że Armia Kontynentalna potrafi pokonać brytyjskie wojska regularne w otwartym polu, a według BritishBattles.com oba zwycięstwa przybliżyły przystąpienie Francji do wojny.8
Także tego dnia
- 1911: Strzelanina na Sidney Street. Policja i wojsko oblegały w londyńskim Stepney dwóch łotewskich rewolucjonistów, ostatnich członków gangu, którego napad w Houndsditch kosztował życie trzech policjantów.
