ENZapisz się

Bitwa nad Metaurem 207 p.n.e.: bitwa, która pokonała Hannibala

Druga wojna punicka · 207 p.n.e. · Republika Rzymska kontra Kartagina · ~6 min czytania · Aktualizacja: październik 2026

Rzymscy i kartagińscy żołnierze w starciu podczas drugiej wojny punickiej

W skrócie

Republika RzymskaGajusz Klaudiusz Neron / Liwiusz Salinator
kontra
KartaginaHazdrubal Barkas
Data
207 p.n.e.
Miejsce
Rzeka Metaurus, Italia
Epoka
Druga wojna punicka
Rozstrzygnięcie
Decydujące zwycięstwo Rzymu
W liczbach
StronaSiłyStraty
Republika Rzymska~37 000~2000-8000 zabitych
Kartagina~30 000~10 000 zabitych, ~5400 pojmanych

Szacunki antyczne; liczby się różnią.

Układ sił

Republika Rzymska~37 000
Kartagina~30 000

Szacunki antyczne; liczby się różnią.

W skrócie

Rzym odniósł decydujące zwycięstwo nad rzeką Metaurus w 207 roku p.n.e.1, przechwytując i niszcząc armię Hazdrubala, brata Hannibala, zanim zdołała go wesprzeć w Italii. Bitwę tę często nazywa się prawdziwym punktem zwrotnym drugiej wojny punickiej2, tą, która pokonała Hannibala, nie pokonując samego Hannibala.

Przez lata Hannibal krążył po Italii niepokonany, czekając na posiłki, które pozwoliłyby mu dokończyć dzieło i pokonać Rzym. W 207 roku p.n.e. jego brat Hazdrubal przekroczył Alpy, by je przyprowadzić. Rzym przechwycił go pierwszy, nad rzeką Metaurus, i zniszczył jego armię, zanim bracia zdążyli połączyć siły. Bitwę tę często nazywa się prawdziwym punktem zwrotnym drugiej wojny punickiej.

Długie oczekiwanie Hannibala

Po zmiażdżeniu Rzymu pod Kannami w 216 roku p.n.e. Hannibal nie zdołał zdobyć miasta ani wymusić kapitulacji, a Rzym unikał otwartej bitwy, wykrwawiając go. Jego jedyną nadzieją były posiłki z Hiszpanii.3 Gdy jego brat Hazdrubal wreszcie przeprowadził armię przez Alpy do Italii w 207 roku p.n.e., obaj bracia Barkasowie byli gotowi połączyć siły i wreszcie pokonać Rzym.

Przechwycona wiadomość

O kampanii zadecydował wywiad. Rzymianie schwytali posłańców Hazdrubala niosących jego plany do Hannibala.4 Konsul Gajusz Klaudiusz Neron, pilnujący Hannibala na południu, podjął śmiałą decyzję: wymknął się z doborowym oddziałem i pomaszerował forsownie na północ4, by połączyć się ze swoim kolegą Liwiuszem Salinatorem i skupić siły przeciw Hazdrubalowi, zanim Hannibal w ogóle zauważył jego odejście.

Pokonali Hannibala, niszcząc brata, z którym nigdy się nie spotkał.

Bitwa nad rzeką

Połączone armie rzymskie starły się z Hazdrubalem nad rzeką Metaurus. W ciężkiej walce Rzymianie obeszli jego skrzydło i rozbili armię5; Hazdrubal, widząc, że dzień jest stracony, miał rzucić się w wir walki, by zginąć4, a nie dostać się do niewoli. Jego armia została zniszczona, a tysiące żołnierzy zginęły lub trafiły do niewoli.

Kolorowa mapa historyczna środkowej Italii ze starożytnymi nazwami miejscowości
Środkowa Italia w historycznym atlasie szkolnym Putzgera z 1905 roku, z rzeką Metaurus wpadającą do Adriatyku, gdzie dopadnięto armię Hazdrubala. Domena publiczna

Głowa w obozie

Neron pomaszerował na południe tak szybko, jak przyszedł, i kazał wrzucić odciętą głowę Hazdrubala przed placówki Hannibala. Widząc ją, Hannibal miał przewidzieć los Kartaginy4. Nigdy nie doczekał się posiłków, powoli spychano go na południe Italii, a inicjatywa przeszła na trwałe w ręce Rzymu, który wygrał wojnę pod Zamą pięć lat później.

Wysoki barokowy obraz wodza w zbroi cofającego się na widok odciętej głowy
Hannibal rozpoznaje głowę swojego brata Hazdrubala, obraz Giambattisty Tiepola z około 1726 do 1729 roku. Domena publiczna

Scypion w Hiszpanii

Gdy Hannibal na próżno czekał na południu Italii, wojna rozstrzygała się gdzie indziej. W Hiszpanii młody Publiusz Korneliusz Scypion zdobył w 209 roku p.n.e. Kartaginę Nową6, a w 206 roku p.n.e. rozbił pod Ilipą ostatnie armie kartagińskie6, wypierając Kartaginę z Półwyspu Iberyjskiego i odcinając źródło ludzi i srebra, które zasilało wojnę Hannibala. Po utracie Hiszpanii i śmierci Hazdrubala Scypion przeniósł wojnę do Afryki i zmusił Kartaginę do odwołania Hannibala na ostateczną bitwę pod Zamą.

Klasycystyczny obraz rzymskiego wodza na tronie wieńczonego laurem, przed którym stoi młoda kobieta
Wstrzemięźliwość Scypiona Nicolasa Poussina, 1640: młody Scypion zwraca brankę jej narzeczonemu po zdobyciu Kartaginy Nowej w 209 roku p.n.e. Domena publiczna

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie stoczono bitwę nad Metaurem?

Bitwę stoczono w 207 roku p.n.e. nad rzeką Metaurus w środkowej Italii (region Marche), podczas drugiej wojny punickiej między Rzymem a Kartaginą.

Kim był Hazdrubal?

Hazdrubal Barkas był młodszym bratem Hannibala. W 207 roku p.n.e. poprowadził kartagińską armię z Hiszpanii przez Alpy do Italii, licząc na połączenie z Hannibalem, ale został przechwycony i zabity nad Metaurem.

Dlaczego Metaurus był tak ważny?

Zniszczył posiłki, na które Hannibal czekał latami, i zabił jego brata, kończąc wszelką szansę na połączoną armię kartagińską zdolną pokonać Rzym. Wielu historyków widzi w nim prawdziwy punkt zwrotny wojny.

Co Rzymianie zrobili z głową Hazdrubala?

Według źródeł konsul Neron kazał wrzucić odciętą głowę Hazdrubala przed placówki Hannibala, tak że Hannibal jednym ciosem dowiedział się o katastrofie i śmierci brata.

Jak potoczyła się wojna po Metaurze?

Hannibala stopniowo zamknięto na południu Italii, a w końcu odwołano do Afryki, gdzie Rzym pod wodzą Scypiona pokonał go pod Zamą w 202 roku p.n.e., kończąc drugą wojnę punicką.

Źródła i przypisy

Numery w tekście odsyłają do poniższych prac.

  1. World History Encyclopedia (Joshua J. Mark), „Battle of the Metaurus” ↩
  2. Adrian Goldsworthy, Upadek Kartaginy. Historia wojen punickich (przekład The Fall of Carthage) (Dom Wydawniczy Rebis, 2021). ↩
  3. Serge Lancel, Hannibal (przeł. Robert Wiśniewski) (Państwowy Instytut Wydawniczy, 2001). ↩
  4. Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta (Ab Urbe Condita), Księga 27, 43 (schwytani gońcy i listy Hazdrubala), 43 do 45 (marsz Nerona na północ), 46 do 49 (bitwa; Hazdrubal wpada konno w rzymską kohortę 27.49; liczby Liwiusza: 56 000 zabitych, 5400 jeńców, około 8000 poległych Rzymian i sprzymierzeńców), 50 do 51 (powrót Nerona w sześć dni; głowa rzucona przed placówki Hannibala, Hannibal rozpoznaje los Kartaginy 27.51). Przekład angielski (Roberts) online w Perseus: https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0144:book=27:chapter=43. ↩ a b c d
  5. Polibiusz, Dzieje (Historiai), Księga 11, 1 do 3 (bitwa: Klaudiusz Neron obchodzi rzymskie lewe skrzydło i uderza na flankę i tyły Kartagińczyków; Hazdrubal ginie w wirze walki; co najmniej 10 000 poległych Kartagińczyków i Galów wobec 2000 Rzymian). Przekład angielski Loeb online w LacusCurtius: https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/11*.html. ↩
  6. J. F. Lazenby, Hannibal's War: A Military History of the Second Punic War (Aris and Phillips, 1978). ↩ a b
  7. Wikipedia, „Bitwa nad Metaurusem”
  8. Encyclopaedia Britannica, „Battle of the Metaurus”

Wejdź w zasadzkę

Echoes of Battle ożywia wielkie bitwy historii, scena po scenie, na prawdziwej mapie. Dołącz do listy, by być pierwszym, gdy ruszy.

Albo wesprzyj aplikację na Ko-fi ›