Co wydarzyło się pod Hanau?
30 października 1813 roku armia Napoleona, cofająca się spod Lipska, natrafiła pod Hanau na około 43 000 Austriaków i Bawarczyków Karla Philippa von Wredego, którzy zamknęli jej drogę. Bateria około pięćdziesięciu dział gwardii pod dowództwem Drouota przełamała linię Wredego i zepchnęła ją za Kinzig. 31 października Francuzi pomaszerowali dalej ku Frankfurtowi i Renowi.1
Niespełna dwa tygodnie po bitwie narodów pod Lipskiem pobita armia Napoleona ciągnęła na zachód, ku Renowi i Francji. Koło starego miasta Hanau, na wschód od Frankfurtu, drogę zastąpił jej nowy przeciwnik: armia Bawarii, jeszcze kilka tygodni wcześniej sojuszniczki Napoleona.
Dawny sojusznik na drodze
Bawaria zmieniła strony 8 października 1813 roku na mocy układu w Ried, a generał Karl Philipp von Wrede objął dowództwo połączonej armii bawarskiej i austriackiej. Rickard i napoleon-empire.org oceniają ją na około 43 000 ludzi; Dom Historii Bawarskiej podaje około 30 000. Dom Historii Bawarskiej wyjaśnia, dlaczego Wrede w ogóle szukał walki: chciał pokazać sprzymierzonym, że zmiana stron przez Bawarię jest szczera.2
Wrede dotarł pod Hanau 29 października. Według Domu Historii Bawarskiej spodziewał się spotkać tylko tylną straż Napoleona. Większość armii ustawił na północ od rzeki Kinzig, przed lasem Lamboy, z rzeką za plecami; jedynym mostem dla jego piechoty był most Lamboy na wschód od miasta, a zarówno Rickard, jak i napoleon-empire.org uznają tę pozycję za niebezpieczną.3
Walka w lesie
Rankiem 30 października Napoleon posłał w las Victora i Macdonalda. Rickard ocenia siły francuskie pod ręką na około 17 000 ludzi Victora, Macdonalda i Sebastianiego, a napoleon-empire.org podaje tę samą liczbę, więc przez pierwsze godziny to Wrede miał przewagę. Około południa Francuzi oczyścili las naprzeciw centrum Wredego. Rickard pisze, że Wrede wiedział już wtedy, że ma przed sobą samego Napoleona, a mimo to postanowił walczyć dalej.4 › Napoleon Bonaparte
Pięćdziesiąt dział Drouota
Rozstrzygający pomysł podsunął generał Antoine Drouot z artylerii gwardii. Znalazł przez las drogę na północ od gościńca i około trzeciej po południu dwa bataliony Starej Gwardii oczyściły zarośla przed lewym skrzydłem Wredego. Drouot przeprowadził tamtędy około pięćdziesięciu dział i otworzył ogień, a za baterią stanęła kawaleria Sebastianiego i ciężka jazda gwardii.5
Francuskie działa przemogły baterie sprzymierzonych. By je ratować, jazda sprzymierzonych szarżowała na armaty; napoleon-empire.org pisze, że około 7000 jeźdźców zatrzymały kartacze jakieś pięćdziesiąt kroków od luf, a Dom Historii Bawarskiej również odnotowuje, że szarża kawalerii Wredego się nie powiodła, a jazda francuska uderzyła potem w skrzydło jego piechoty. Ten właśnie moment namalował w 1824 roku Horace Vernet.6
Centrum Wredego załamało się z rzeką za plecami. Żołnierze stłoczyli się na wąskim moście Lamboy, a setki utonęły, próbując przedostać się przez Kinzig. Walka ucichła wieczorem, a Napoleon, mając otwartą drogę na Frankfurt, nie ścigał nieprzyjaciela.7
Drugi dzień
Około drugiej w nocy 31 października Francuzi ostrzelali Hanau i Wrede oddał miasto; zajęły je oddziały Bertranda i Marmonta. Gdy główna armia przechodziła obok, Wrede kontratakował i według Rickarda oraz Domu Historii Bawarskiej odbił Hanau; napoleon-empire.org pisze, że próba się nie powiodła. W tym natarciu został ciężko ranny. Jego ataki na francuską tylną straż przy mostach odparto, a Rickard stwierdza, że za ciężkie straty nic nie zyskał.8
Rachunek strat
Straty podaje się bardzo różnie. Napoleon-empire.org szacuje straty austriacko-bawarskie na około 5000 zabitych i rannych oraz niemal tylu jeńców, a francuskie na zaledwie 2000 do 3000. Rickard podaje straty Wredego na 9250 ludzi w dniach od 28 do 31 października, w tym 3400 Austriaków i 2900 Bawarczyków w samej bitwie, i pisze, że Francuzi stracili niewielu. Obaj są zgodni, że w tych dniach sprzymierzeni wyłapali około 10 000 francuskich maruderów.9
Dalej nad Ren
Hanau utrzymało otwartą drogę Napoleona do domu. Według napoleon-empire.org był on we Frankfurcie 31 października, a 2 listopada przekroczył Ren pod Moguncją, natomiast Rickard datuje przybycie głównej armii do Frankfurtu na 2 listopada. Armia, która wróciła, była wyczerpana, a Rickard zauważa, że traciła dyscyplinę. Sprzymierzeni nie dali Napoleonowi czasu na jej odbudowę i na początku 1814 roku wkroczyli do Francji.10
Bitwa odbiła się też echem w muzyce. 8 grudnia 1813 roku w wielkiej sali Uniwersytetu Wiedeńskiego odbyło się prawykonanie VII Symfonii Beethovena, na koncercie dobroczynnym na rzecz żołnierzy rannych pod Hanau, w jednym programie z jego Zwycięstwem Wellingtona.11
