Jan Henryk Dąbrowski: generał z hymnu Polski

Każdy Polak zna jego nazwisko, bo je śpiewa. Gdy w 1795 roku Polska zniknęła z mapy, Jan Henryk Dąbrowski utworzył we Włoszech Legiony Polskie, które walczyły u boku Napoleona, a pieśń jego żołnierzy z refrenem „Marsz, marsz, Dąbrowski” stała się hymnem narodowym.

Od Saksonii do insurekcji

Urodzony w 1755 roku Dąbrowski zaczynał karierę w armii saskiej¹, zanim w 1792 roku przeszedł do wojska Rzeczypospolitej². W insurekcji kościuszkowskiej 1794 roku walczył w obronie Warszawy¹ i poprowadził wyprawę do Wielkopolski, podczas której zdobył Bydgoszcz³.

Legiony we Włoszech

Po trzecim rozbiorze, który w 1795 roku wymazał Polskę z mapy, Dąbrowski zwrócił się ku rewolucyjnej Francji. W styczniu 1797 roku podpisał umowę o utworzeniu Legionów Polskich² na służbie Republiki Lombardzkiej, sojuszniczki Napoleona. Wstąpiły do nich tysiące polskich emigrantów i byłych jeńców w nadziei, że pewnego dnia z bronią w ręku wrócą do kraju.

Hymn

W lipcu 1797 roku w Reggio Emilia Józef Wybicki⁴ napisał dla Legionów pieśń zaczynającą się od słów „Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy”. Jej refren, „Marsz, marsz, Dąbrowski, z ziemi włoskiej do Polski”, uwiecznił nazwisko generała, a w 1927 roku Mazurek Dąbrowskiego został oficjalnym hymnem Polski⁴.

Wojny napoleońskie

Legiony walczyły w całych Włoszech, a część z nich wysłano na San Domingo, gdzie wielu żołnierzy zmarło. Dąbrowski poprowadził później oddziały w powstaniu wielkopolskim 1806 roku, współtworzył armię Księstwa Warszawskiego⁵ i walczył w kampanii rosyjskiej 1812 roku, gdzie został ranny nad Berezyną².

Dziedzictwo

Dąbrowski zmarł w 1818 roku w swoim majątku w Winnej Górze⁶. Jego Legiony podtrzymały wiarę, że Polska może się odrodzić, a za każdym razem, gdy śpiewamy hymn, wraz z nim rozbrzmiewa jego nazwisko.