Kim był Józef Poniatowski?

Polskim księciem i generałem (1763 do 1813), bratankiem króla Stanisława Augusta, naczelnym wodzem armii Księstwa Warszawskiego i marszałkiem Francji.

Dlaczego bitwa pod Zieleńcami jest ważna?

Dla upamiętnienia zwycięstwa Poniatowskiego 18 czerwca 1792 roku król Stanisław August ustanowił order Virtuti Militari.

Kiedy Poniatowski został marszałkiem Francji?

16 października 1813 roku, podczas bitwy pod Lipskiem; uchodzi za jedynego cudzoziemca, któremu Napoleon nadał tę godność.

Jak zginął Józef Poniatowski?

Utonął w Elsterze 19 października 1813 roku, osłaniając odwrót wojsk francuskich po bitwie pod Lipskiem.

Gdzie pochowano Poniatowskiego?

W katedrze na Wawelu w Krakowie, od 1817 roku.

Józef Poniatowski: polski marszałek Francji

Książę Józef Poniatowski był bratankiem ostatniego króla Polski, bohaterem ostatnich wojen Rzeczypospolitej przed jej upadkiem¹ i najwierniejszym polskim wodzem Napoleona. Mianowany marszałkiem Francji na polu bitwy pod Lipskiem, trzy dni później zginął w nurtach Elstery i stał się legendą.

Książę pod bronią

Urodzony w 1763 roku w Wiedniu² Poniatowski zaczynał karierę w armii austriackiej, zanim wstąpił do wojska polskiego swojego stryja, króla Stanisława Augusta. W wojnie z Rosją w 1792 roku wygrał 18 czerwca bitwę pod Zieleńcami³, dla upamiętnienia której król ustanowił order Virtuti Militari³, do dziś najwyższe polskie odznaczenie wojskowe.

Obraz polskich jeźdźców i oficerów na polu po bitwie pod Zieleńcami — Po bitwie pod Zieleńcami, obraz Wojciecha Kossaka z 1898 roku przedstawiający zwycięstwo Poniatowskiego z 1792 roku. Domena publiczna

Insurekcja i lata bezczynności

W insurekcji kościuszkowskiej 1794 roku dowodził wojskami w obronie Warszawy.⁴ Po trzecim rozbiorze przez lata żył w Warszawie jako osoba prywatna, dopóki zwycięstwa Napoleona w 1806 roku nie otworzyły przed Polską nowej szansy.

Księstwo Warszawskie

Jako minister wojny i naczelny wódz Księstwa Warszawskiego Poniatowski zbudował nową armię polską. W 1809 roku, gdy Austria najechała Księstwo, stoczył bitwę pod Raszynem, a następnie uderzył na austriacką Galicję⁵, powiększając terytorium Księstwa.

Obraz wojsk polskich w walce pod Raszynem w 1809 roku — Bitwa pod Raszynem Januarego Suchodolskiego (1860), w tle wiejski kościół i dymy walki. Domena publiczna

Rosja i Lipsk

W 1812 roku dowodził polskim V Korpusem w wyprawie na Rosję⁴ i walczył pod Smoleńskiem i Borodino. Podczas bitwy pod Lipskiem w październiku 1813 roku Napoleon mianował go marszałkiem Francji; uchodzi za jedynego cudzoziemca, któremu cesarz nadał tę godność⁴. 19 października, ranny, osłaniając odwrót wojsk francuskich, próbował konno przeprawić się przez wezbraną Elsterę i utonął.²

Obraz Poniatowskiego na stającym dęba koniu nad brzegiem Elstery — Śmierć księcia Poniatowskiego, obraz Horacego Verneta z 1816 roku: ranny marszałek spina konia ku Elsterze, gdy zbliżają się wrogie oddziały. Domena publiczna

Narodowa legenda

Poniatowskiego pochowano w 1817 roku w katedrze na Wawelu⁶, a w Warszawie stoi jego pomnik konny dłuta Bertela Thorvaldsena. Śmierć w Elsterze i tradycyjnie przypisywane mu słowa o honorze Polaków uczyniły go jednym z wielkich romantycznych bohaterów polskiej historii.

Źródła i przypisy

Numery w tekście odsyłają do poniższych prac.

Szymon Askenazy, Książę Józef Poniatowski 1763-1813 (Państwowy Instytut Wydawniczy (wyd. 2; wyd. I 1905), 1978). ↩
Encyclopaedia Britannica, „Józef Antoni Poniatowski” ↩ a b
dzieje.pl (Muzeum Historii Polski / PAP), „230 lat temu ustanowiono Order Virtuti Militari, najwyższe polskie odznaczenie wojskowe” ↩ a b
Fondation Napoléon (napoleon.org), „PONIATOWSKI, Józef” ↩ a b c
Jarosław Czubaty, Księstwo Warszawskie (1807-1815) (Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011). ↩
dzieje.pl (Muzeum Historii Polski / PAP), „19 października 1813 r. pod Lipskiem poległ książę Józef Poniatowski” ↩
Wikipedia, „Józef Poniatowski”
Wikipedia, „Józef Poniatowski”