Oblężenie Sewastopola 1854: pierwsze bombardowanie i jedenaście miesięcy oblężenia

Wojna krymska miała się rozstrzygnąć pod Sewastopolem, bazą rosyjskiej Floty Czarnomorskiej. W czerwcu 1854 roku rząd brytyjski napisał do swojego dowódcy, lorda Raglana, że bezpiecznego pokoju nie będzie, dopóki twierdza nie padnie, a flota nie zostanie zniszczona. 17 października 1854 roku alianci spróbowali ją złamać samymi działami. Nie udało się, a potem przyszło jedenaście miesięcy okopów, zimy i kosztownych szturmów.²

Od Almy pod mury

Wojska brytyjskie, francuskie i osmańskie, według EBSCO około 60 tysięcy ludzi, wylądowały na Krymie 14 września 1854 roku, około 50 kilometrów na północ od Sewastopola, i 20 września pokonały armię księcia Mienszykowa nad Almą. Zamiast atakować od północy, przez szeroką zatokę, alianci obeszli miasto i rozłożyli się na płaskowyżu od południa, Brytyjczycy na prawym skrzydle, Francuzi na lewym.³

Strona południowa była słabą stroną. Rosjanie zatopili w wejściu do zatoki linię okrętów, by nie wpuścić flot alianckich, i dniem i nocą budowali szańce i baterie. Pracami kierował inżynier Eduard Totleben, a duszą obrony był admirał Korniłow, który ustawiał na wałach ciężkie działa zdjęte z okrętów. Alianccy generałowie spierali się, kiedy atakować, a każdy tydzień zwłoki wzmacniał obronę.⁴

17 października 1854: pierwsze bombardowanie

Ogień otwarto o 6.30 rano 17 października, czyli 5 października według kalendarza juliańskiego, którym posługiwała się wtedy Rosja. Projekt Imperiia z Harvardu zauważa, że alianci mieli na początku oblężenia ponad 100 dział, a mimo to obrońcy mieli ich mniej więcej trzy razy więcej.⁵

O 10.30 rosyjski pocisk trafił w prochownię francuskiej baterii na Górze Rudolfa. Bateria wyleciała w powietrze, a wkrótce umilkły też pozostałe francuskie działa. Brytyjczykom poszło lepiej przeciw Małachowowi, reducie panującej nad umocnieniami miasta. Ich ogień wysadził prochownię i uciszył wiele dział, a kierujący obroną Korniłow zginął. BritishBattles.com przypuszcza, że szturm tego dnia mógłby zdobyć Małachow, a może i miasto, ale po uciszeniu francuskich dział atak piechoty odwołano. Imperiia zwraca uwagę na to samo: alianci nie wykorzystali wyłomu, a Rosjanie w nocy naprawili szkody.⁶

Floty nie poradziły sobie lepiej. Brytyjskie i francuskie drewniane liniowce przez kilka godzin ostrzeliwały forty portu, same poniosły poważne uszkodzenia i niewiele zdziałały. Pisząc o tym ataku od morza, historyk marynarki H. W. Wilson podaje 44 zabitych i 266 rannych w eskadrze brytyjskiej oraz 30 zabitych i 164 rannych we francuskiej i uznaje ten dzień za dowód, co działa nadbrzeżne potrafią zrobić z drewnianymi okrętami. EBSCO podsumowuje bombardowanie jako dwa dni ostrzału bez powodzenia.⁷

Oblężenie, nie bitwa

Tydzień później Rosjanie uderzyli na aliancką bazę w Bałakławie, a 5 listopada pod Inkermanem; żadna z tych bitew nie przerwała linii oblężenia. Potem przyszła zima. Wielki sztorm 14 listopada rozbił w Bałakławie 21 statków z zapasami potrzebnymi armii, a żołnierze marzli w namiotach i okopach. Przez zimę Totleben rozbudowywał umocnienia wokół Redanu, Bastionu Flagowego i Małachowa.⁸

W 1855 roku alianci, do których dołączyła Sardynia, wrócili z większą liczbą dział i ludzi. W czerwcu Francuzi zdobyli Mamelon, ale szturm 18 czerwca odparto z ciężkimi stratami, a pod koniec miesiąca zmarł Raglan. Ostatnie bombardowanie zaczęło się 5 września. 8 września Francuzi zdobyli i utrzymali Małachow, a brytyjski szturm na Redan się nie powiódł. Po utracie Małachowa pozycja Rosjan była nie do utrzymania. Załoga przeszła mostami na północną stronę zatoki, niszcząc to, co zostawiała, a alianci weszli do zrujnowanego miasta.⁹ › Bitwa pod Eupatorią, 1855

Cena Sewastopola

Nie ma jednej uzgodnionej liczby strat całego oblężenia i ten artykuł żadnej nie wymyśla. BritishBattles.com podaje dla samego ostatniego dnia 7567 Francuzów, 2271 Brytyjczyków i 12 913 Rosjan zabitych, rannych i zaginionych. Imperiia przytacza szacunek, według którego w obronie miasta zginęło nawet 100 tysięcy Rosjan.¹⁰

Wśród obrońców był młody oficer Lew Tołstoj, którego opowiadania sewastopolskie rozpoczęły jego pisarską drogę. EBSCO widzi w oblężeniu ostrzeżenie, które powtórzyła I wojna światowa: fale piechoty rzucane na przygotowane pozycje płaciły straszną cenę. Tego samego dnia rok później, 17 października 1855 roku, francuskie pancerne baterie pływające pokazały pod Kinburnem drugą lekcję tej wojny.¹¹