Co wydarzyło się pod Domašovem?
30 czerwca 1758 roku wojska austriackie Ernsta Gideona von Loudona i Josefa Siskovicsa urządziły w zalesionej przełęczy pod Domstadtl, dziś Domašovem nad Bystřicí w Czechach, zasadzkę na ogromny pruski konwój liczący około 4000 wozów. Konwój wiózł amunicję dla armii Fryderyka Wielkiego oblegającej Ołomuniec. Eskorta generała Zietena utworzyła tabor obronny, ale została rozbita, a do celu dotarło tylko około 250 wozów. Bez amunicji Fryderyk musiał zrezygnować z oblężenia i się wycofać.1
Wiosną 1758 roku Fryderyk Wielki przeniósł wojnę na ziemie samej Austrii. Wkroczył na Morawy i 20 maja obległ Ołomuniec, jego wielką twierdzę. Czescy autorzy wciąż przypominają, o jaką stawkę toczyła się gra: gdyby Ołomuniec padł, Prusacy mieliby, jak ujmuje to publicysta Echo24, Wiedeń podany na tacy. Pod koniec czerwca twierdza była bliska upadku, ale oblegający potrzebowali jeszcze jednego konwoju amunicji ze Śląska, by dokończyć dzieła.2
Cztery tysiące wozów
Konwój wyruszył 21 czerwca z Koźla i Nysy pod dowództwem pułkownika Mosela. Kronoskaf, projekt poświęcony wojnie siedmioletniej, liczy około 4000 wozów, z czego 818 wiozło amunicję, pod osłoną ośmiu batalionów, około 3000 rekrutów i ozdrowieńców zorganizowanych w cztery kolejne bataliony oraz 1100 jeźdźców. Konwój szedł w trzech brygadach z nielicznymi placówkami, a na wąskich górskich drogach rozciągnął się na około 32 kilometry. Czeski magazyn Seznam Zprávy mówi o eskorcie 20 000 żołnierzy, znacznie więcej, niż liczy Kronoskaf. 27 czerwca Fryderyk wysłał generała porucznika Hansa Joachima von Zietena z grenadierami, kirasjerami i huzarami, by przyprowadził konwój.3
Austriacy wiedzieli, że nadchodzi. 22 czerwca generał Buccow dowiedział się o konwoju od szpiega i nakazał zasadzkę. Generał major Ernst Gideon von Loudon wyruszył z Konic w nocy z 25 na 26 czerwca z około 4000 ludzi, po drodze wzmocniony lekkimi oddziałami, a generał major Josef Siskovics ruszył inną drogą z kolejnymi około 4000. Loudon słynął już z nagłych wypadów na tyły nieprzyjaciela. Echo24 nazywa Domašov wzorowym przykładem wojny, którą można by nazwać partyzancką.4
Pierwszy cios
28 czerwca Loudon uderzył na kolumnę pod Gundersdorf. Mosel go odparł i wieczorem konwój dotarł do Neudörfl, gdzie połączył się z Zietenem. Kolumna była jednak mocno wstrząśnięta. 29 czerwca połowa wozów wciąż nie dotarła i Prusacy spędzili cały dzień na ich zbieraniu, dając Siskovicsowi czas na podejście i zajęcie zalesionych wzgórz nad przełęczą pod Domstadtl.5
Zasadzka w deszczu
O ósmej rano 30 czerwca, w ulewnym deszczu, pierwsze wozy wyjechały z Altliebe. Straż przednia Krockowa przeszła przez Domstadtl, nie widząc nieprzyjaciela. Gdy przez przesmyk przejechało dopiero 120 wozów, z lasu otworzyły ogień austriackie działa. Piechota Krockowa wytrzymała na tyle długo, że około 250 wozów zdołało umknąć za przełęcz.6
Za nimi kolumna się zakorkowała. Zieten ustawił pozostałe wozy w tabor obronny koło Altliebe i przeszedł do kontrataku na lewe skrzydło Austriaków. Jego piechota zyskiwała teren w lesie, ale austriacka jazda uderzyła ją z flanki i natarcie się załamało. Około 11.30, słysząc narastający zgiełk bitwy, Loudon wyruszył ze swoim korpusem z Bärn; po południu ruszył z piechotą po obu stronach drogi. Wczesnym popołudniem on i Siskovics połączyli siły i zaatakowali tabor od północy, zachodu i południa. Pruska jazda wycofała się ku Opawie, Altliebe zostało odbite, a tabor pękł. Wkrótce po 16 ostatnie pruskie bataliony broniące Domstadtl zostały rozbite.7
Rachunek strat
Kronoskaf szacuje straty pruskie na 58 oficerów i 2328 żołnierzy zabitych, rannych i wziętych do niewoli, a wśród jeńców był generał major Puttkamer i około 1490 oficerów i żołnierzy; Prusacy stracili też 12 dział i ponad 3000 wozów. Straty austriackie wyniosły około 600. Projekt przytacza też ówczesną austriacką rycinę sławiącą zwycięstwo, która liczyła konwój na około 14 000 ludzi i podawała 42 oficerów oraz ponad 1600 żołnierzy wziętych do niewoli. Z 4000 wozów do pruskiej armii dotarło tylko 250.8
Ołomuniec ocalony
Bez amunicji nie było mowy o zdobyciu Ołomuńca. Fryderyk zdjął oblężenie i wyprowadził armię przez Czechy. Seznam Zprávy przypisuje zwycięstwu Loudona decydujący udział w odwrocie Prusaków, a wkrótce potem generał awansował. Kule z oblężenia wciąż tkwią w ołomunieckiej Kolumnie Trójcy Przenajświętszej, ukończonej niedługo wcześniej. Kilkadziesiąt lat później, przywrócony do służby, Loudon zdobył Belgrad na Turkach. Zmarł w Nowym Jiczynie na Morawach, gdzie dziś muzeum pokazuje bitwę pod Domašovem na dioramie z pięciuset cynowymi żołnierzykami. O pierwszej klęsce Fryderyka z rąk Austriaków rok wcześniej opowiada artykuł o bitwie pod Kolinem.9 › Bitwa pod Kamienną Górą, 1760
Przypisy
Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.
- Kronoskaf, „1758-06-30”; Seznam Zprávy, „Slyšeli o něm všichni a téměř nikdo o něm nic neví. Kdo byl generál Laudon”; Echo24, „Himllaudon, je tu Laudon. 300 let od narození polního maršálka”. ↩
- Kronoskaf, „1758-06-30”; Echo24, „Himllaudon, je tu Laudon. 300 let od narození polního maršálka”. ↩
- Kronoskaf, „1758-06-30”; Seznam Zprávy, „Slyšeli o něm všichni a téměř nikdo o něm nic neví. Kdo byl generál Laudon”. ↩
- Kronoskaf, „1758-06-30”; Echo24, „Himllaudon, je tu Laudon. 300 let od narození polního maršálka”. ↩
- Kronoskaf, „1758-06-30”. ↩
- Kronoskaf, „1758-06-30”. ↩
- Kronoskaf, „1758-06-30”. ↩
- Kronoskaf, „1758-06-30”. ↩
- Kronoskaf, „1758-06-30”; Echo24, „Himllaudon, je tu Laudon. 300 let od narození polního maršálka”; Seznam Zprávy, „Slyšeli o něm všichni a téměř nikdo o něm nic neví. Kdo byl generál Laudon”; Tourist Information Center Nový Jičín, „Seven Years' War”. ↩
Źródła
- Kronoskaf, Project Seven Years War, „1758-06-30: Combat of Domstadl”
- Seznam Zprávy, „Slyšeli o něm všichni a téměř nikdo o něm nic neví. Kdo byl generál Laudon”
- Echo24, „Himllaudon, je tu Laudon. 300 let od narození polního maršálka”
- Tourist Information Center Nový Jičín, „Seven Years' War”
.jpg){kind=link}