Bitwa pod Kamienną Górą 1760: zagłada korpusu Fouqué

W 1760 roku, piątym roku wojny siedmioletniej, Fryderyk Wielki musiał bronić Śląska siłami rozciągniętymi na wszystkich frontach. Granicę śląską powierzył generałowi Heinrichowi Augustowi de la Motte Fouqué, który miał w 1760 roku do tego zadania około 13 000 ludzi.²

Rozkaz: utrzymać

Naprzeciw stał Feldzeugmeister Ernst Gideon von Loudon z około 32 000 ludzi na granicy morawskiej. Od końca maja Loudon posuwał się w głąb Śląska. Gdy Fouqué zszedł na równinę, Austriacy pod jego nieobecność zajęli Landeshut. 11 czerwca Fryderyk rozkazał Fouqué odbić miasto i do 17 czerwca generał tego dokonał, zajmując z powrotem umocniony obóz, który Prusacy zbudowali na wzgórzach wokół miasta.³

Pozycja była silna, ale zdecydowanie za duża dla jego wojska. Kronoskaf, projekt poświęcony wojnie siedmioletniej, opisuje linię długości około 6 kilometrów, od Blasdorferberg na wschodnim brzegu Bobru po wzgórza na wschód od Vogelsdorf, z redutami na Buchberg, Mummelberg i Leuschnerberg, flaszami na Ziederberg, fortem gwiaździstym na Thiemenberg i redutą na Burgberg nad miastem. Fouqué miał do jej obrony około 11 500 ludzi, po odliczeniu oddziałów wydzielonych bliżej 10 700. 21 i 22 czerwca Loudon rozpoznawał umocnienia, czekając na nadejście głównych sił.⁴

Szturm przed świtem

Kolumny Loudona były gotowe około pierwszej w nocy 23 czerwca. Około 1.45 dano sygnał i artyleria otworzyła ogień na Leuschnerberg i Buchberg. Zbyt rozciągnięci obrońcy Mummelberg zostali okrążeni, a ich upadek odsłonił kolejne umocnienia. O 2.30 kolumna generała Ellrichshausena zdobyła Buchberg, a około trzeciej padła reduta na Burgberg i Austriacy weszli do miasta.⁵

Na prawym skrzydle pruskim walka trwała dłużej. Pierwszy austriacki atak na Blasdorferberg został odparty, ale Austriacy obeszli pozycję od strony Reichhennersdorf, a Prusacy cofali się ze wzgórza na wzgórze, na Hahnberg, a potem na Galgenberg, gdzie Fouqué zebrał resztki korpusu. Około szóstej Austriacy uderzyli na wielki szaniec na Kirchberg od czoła i z flanki i go zdobyli. Część pruskiej jazdy się przebiła; jej dowódca Malachowski dostał się do niewoli, gdy pod nim zastrzelono konia, ale major von Owstien zebrał około 900 jeźdźców i wyprowadził ich w bezpieczne miejsce.⁶

Ostatni czworobok

Około dziewiątej, gdy jego żołnierzom zaczynało brakować amunicji, Fouqué opuścił Galgenberg. Próbował przebić się przez Bóbr koło Leppersdorf z resztą piechoty ustawioną w czworobok, ale przeprawy trzymała już jazda austriacka. Gdy większości Prusaków skończyła się amunicja, pułkownik baron Voit wdarł się w czworobok ze szwoleżerami Jung-Löwenstein. Fouqué, trzykrotnie ranny, dostał się do niewoli. Kronoskaf odnotowuje, że Voit ofiarował mu własnego konia, a generał odmówił, mówiąc, że zbrukałby krwią tak piękny rząd.⁷

Rachunek strat

Kronoskaf szacuje straty pruskie na 27 oficerów i 1900 żołnierzy zabitych oraz 8315 jeńców, w tym trzech generałów, a także 67 dział, 34 sztandary i 2 proporce; w bezpieczne miejsce dotarło tylko około 1500 ludzi. Straty austriackie wyniosły około 2900, w tym 19 oficerów i 755 żołnierzy zabitych. Austriacka encyklopedia narodowa wspomina ten dzień po prostu jako bitwę, w której Loudon pobił armię pruską i wziął do niewoli jej generała. Miasto zostało dotkliwie złupione.⁸

Po Kamiennej Górze

Korpus, który strzegł Śląska, przestał istnieć i, jak pisze Kronoskaf, brama Śląska stanęła otworem: Loudon mógł myśleć o oblężeniu twierdzy w Kłodzku. Fryderyk kazał Fouqué odbić i utrzymać tę pozycję, a stracił niemal cały korpus w ciągu jednego poranka. O pierwszej klęsce króla z rąk Austriaków opowiada artykuł o bitwie pod Kolinem, a o innym pruskim korpusie straconym rok wcześniej artykuł o Maxen.⁹