Kto wygrał bitwę pod Freibergiem?
Prusy. 29 października 1762 roku książę Henryk Pruski z około 23 000 ludzi zaatakował okopaną armię austriacko-cesarską liczącą około 31 000 żołnierzy pod Freibergiem w Saksonii i do południa wyparł ją z pola. Sprzymierzeni stracili kilka tysięcy jeńców i 28 dział. Klęska pomogła skłonić Wiedeń do pokoju w 1763 roku.1
Freiberg to miasto w Saksonii, a w 1762 roku leżało w samym środku walk o ten elektorat. Bitwę stoczoną pod miastem 29 października często nazywa się ostatnią bitwą wojny siedmioletniej, a wygrał ją nie Fryderyk Wielki, lecz jego młodszy brat.2
Tło: kampania 1762 roku w Saksonii
Armią pruską w Saksonii dowodził książę Henryk Pruski. W maju 1762 roku pobił Austriaków pod Döbeln i zajął ich dawny obóz pod Freibergiem. Jesienią Austriacy i armia Rzeszy przeszli do natarcia; we wrześniu hrabia Andreas Hadik zastąpił Serbellonego na stanowisku austriackiego dowódcy w Saksonii. W nocy z 15 na 16 października Henryk opuścił Freiberg i cofnął się na północny zachód, a sprzymierzeni okopali się wokół miasta.3
Henryk nie zamierzał na tym poprzestać. 22 października zajął obóz na wzgórzach Marbach i Augustusberg, a tego samego dnia jego plan odbicia Freibergu przedstawiono królowi, który go zatwierdził. Miał mniej wojska: Kronoskaf ocenia jego armię na około 23 000 ludzi wobec około 31 000 żołnierzy austriacko-cesarskich pod księciem Christianem Karlem von Stolbergiem.4
29 października: cztery kolumny o świcie
Działania ruszyły w nocy z 28 na 29 października, a walka zaczęła się o pierwszym brzasku, około piątej rano. Henryk uderzył czterema kolumnami. Najsilniejsza, pod generałem lejtnantem Friedrichem Wilhelmem von Seydlitzem, miała obejść pozycję Stolberga. Generał Kleist kierował się na wzgórza St. Michaelis, a grenadierzy Seydlitza zaatakowali pagórek Drei Kreuzen, o który sprzymierzeni oparli lewe skrzydło.5
W lesie Spittelwald, między środkiem a lewym skrzydłem sprzymierzonych, osłoniętym zasiekami, pruskie wolne bataliony odrzuciły trzy bataliony i wzięły 400 jeńców, ale kolejny atak utknął na skraju lasu. Rozstrzygnięcie przyszło na drugim skrzydle. Pruscy huzarzy i kirasjerzy pod Bellingiem łamali jeden pułk piechoty Rzeszy po drugim, a Seydlitz i Kleist odparli jazdę sprzymierzonych.6
Skrzydła Stolberga ustąpiły. Kulturstiftung, niemiecka fundacja kulturalna, której opis opiera się na starszych niemieckich opracowaniach, datuje początek odwrotu na około ósmą rano; francuska mapa bitwy, sztychowana około 1789 roku i przechowywana w Royal Collection, podaje, że bitwa zaczęła się o świcie i skończyła około południa. Stolberg zebrał ludzi na wzgórzach Tüttendorf, przekroczył Muldę i cofnął się do Frauenstein, a Prusacy wrócili na dawne pozycje pod Freibergiem. Pruski pościg nie zdołał dogonić wycofujących się oddziałów.7
Straty: dwa rachunki
Obie główne relacje zgadzają się co do rozmiarów klęski, ale nie co do szczegółów. Projekt Kronoskaf o wojnie siedmioletniej podaje straty pruskie na około 1500, a sprzymierzonych na 3000 zabitych i rannych oraz 4500 jeńców, przy 28 zdobytych działach i 9 sztandarach. Kulturstiftung liczy 1400 pruskich zabitych i rannych, 2800 żołnierzy sprzymierzonych pozostawionych na polu oraz 4340 żołnierzy i 79 oficerów w niewoli, przy 28 działach i 11 sztandarach. Tak czy inaczej, do niewoli trafiło więcej ludzi Stolberga, niż zginęło lub zostało rannych.8
Dlaczego Freiberg był ważny
Militarnie Freiberg nie rozbił armii sprzymierzonych, ale politycznie znaczył więcej. Kulturstiftung twierdzi, że klęska skłoniła dwór wiedeński do pokoju, a wojnę zakończyły traktaty z 1763 roku.9
