ENZapisz się

Bitwa pod Komarowem, 1920: ostatnia wielka bitwa kawalerii

Wojna polsko-bolszewicka · 31 sierpnia 1920 · Polska kontra Rosja Sowiecka · ~5 min czytania · Aktualizacja: październik 2026

Ochotnicy polskiej jazdy z II Szwadronu Śmierci, 1920

W skrócie

Polskapłk Juliusz Rómmel (1 Dywizja Jazdy)
vs
Rosja SowieckaSiemion Budionny (1 Armia Konna)
Data
31 sierpnia 1920 (działania od 29 sierpnia do początku września)
Miejsce
Pod Komarowem koło Zamościa
Okres
Wojna polsko-bolszewicka
Wynik
Zwycięstwo Polski; odwrót sowieckiej 1 Armii Konnej
W liczbach
StronaSiłyStraty
PolskaDywizja jazdy z oddziałami wsparciaZnaczne; dane różnią się w zależności od źródła
Rosja Sowiecka1 Armia Konna, znacznie liczniejszaCiężkie; załamanie morale armii

Liczebność i straty różnią się znacznie w zależności od źródła.

W skrócie

Bitwa pod Komarowem rozegrała się koło Zamościa pod koniec sierpnia 1920 roku, z kulminacją 31 sierpnia, podczas wojny polsko-bolszewickiej1. Po polskim zwycięstwie pod Warszawą 1 Armia Konna Siemiona Budionnego próbowała uderzyć na północ, ale Polacy utrzymali Zamość, a polska 1 Dywizja Jazdy pułkownika Juliusza Rómmla zaatakowała ją pod Komarowem1. W serii szarż i starć armia sowiecka została ciężko pobita i ledwie uniknęła okrążenia2. Bitwę często nazywa się ostatnią wielką bitwą kawalerii w Europie.2

Latem 1920 roku 1 Armia Konna Siemiona Budionnego była najgroźniejszą siłą na froncie wschodnim. Pod koniec sierpnia, pod wsią Komarów, polska jazda stanęła z nią w otwartym polu, szabla przeciw szabli, i ją złamała.

Czarno-biała fotografia dowódcy kawalerii w długim płaszczu i futrzanej czapce na ciemnym koniu
Siemion Budionny, dowódca sowieckiej 1 Armii Konnej, na koniu, na fotografii prasowej Johna Graudenza opublikowanej w 1923 roku. Domena publiczna

Po Warszawie

Po polskim zwycięstwie pod Warszawą 1 Armia Konna Budionnego, opóźniona już przez boje takie jak Zadwórze, otrzymała rozkaz uderzenia na północ, w skrzydło nacierających armii polskich3.

Pierścień zamojski

Gdy pod koniec sierpnia jazda sowiecka dotarła pod Zamość, Polacy zdążyli zgromadzić siły. Załoga miasta się utrzymała2, a polskie oddziały, w tym batalion szturmowy kapitana Stanisława Maczka, prowadziły walki opóźniające, podczas gdy 1 Dywizja Jazdy zaciskała pierścień.

Szkic z czerwonymi strzałkami sowieckimi i niebieskimi polskimi wokół Zamościa, Komarowa i Hrubieszowa
Szkic bitwy z Armią Konną Budionnego pod Zamościem i Komarowem pod koniec sierpnia 1920 roku, z pracy Adama Przybylskiego Wojna Polska 1918 do 1921 wydanej w 1930 roku. Domena publiczna

31 sierpnia

31 sierpnia 1 Dywizja Jazdy pułkownika Juliusza Rómmla uderzyła pod Komarowem. W ciągu dnia, w serii szarż i kontrszarż, polskie pułki ułanów odrzuciły sowieckie dywizje kawalerii; było to jedno z największych starć konnicy w tej wojnie.

Czarno-biały portret wąsatego generała w mundurze galowym z orderami
Juliusz Rómmel, dowódca polskiej 1 Dywizji Jazdy pod Komarowem, na późniejszym portrecie generalskim autorstwa Witolda Pikiela z okresu międzywojennego. Domena publiczna
Szabla przeciw szabli: polscy ułani stanęli naprzeciw najgroźniejszej armii konnej tej wojny i ją złamali.

Ucieczka z pułapki

Zagrożona okrążeniem armia Budionnego przebiła się na wschód4 i wycofała się z ciężkimi stratami. Po bitwie jej morale się załamało3 i nie była już siłą, jaką była wcześniej.

Ostatnia wielka bitwa kawalerii

Komarów często nazywa się ostatnią wielką bitwą w Europie, w której kawaleria walczyła jako kawaleria, a nie jako piechota na koniach. Bitwa dopełniła zwycięstwa 1920 roku i jest z dumą wspominana w tradycjach polskiej jazdy.

Konni rekonstruktorzy w mundurach khaki jadą przez otwarte pole
Jeźdźcy w mundurach z 1920 roku podczas inscenizacji bitwy pod Komarowem w jej setną rocznicę w sierpniu 2020 roku. Andrzej Hrechorowicz / Kancelaria Sejmu, CC BY 2.0

Najczęstsze pytania

Kiedy rozegrała się bitwa pod Komarowem?

Pod koniec sierpnia 1920 roku, z kulminacją 31 sierpnia, podczas wojny polsko-bolszewickiej.

Kto walczył pod Komarowem?

Polska 1 Dywizja Jazdy pułkownika Juliusza Rómmla i inne polskie oddziały przeciw 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego.

Kto wygrał bitwę pod Komarowem?

Polska. Sowiecka 1 Armia Konna została ciężko pobita i ledwie uniknęła okrążenia.

Dlaczego Komarów nazywa się ostatnią wielką bitwą kawalerii?

Bo uważa się ją za ostatnią dużą bitwę w Europie, w której kawaleria walczyła jako kawaleria, szarżując konno, a nie jako piechota na koniach.

Jaki był związek Komarowa z Bitwą Warszawską?

Po Warszawie armię Budionnego wysłano na północ, by uderzyła w skrzydło Polaków; jej klęska pod Komarowem dopełniła polskiego zwycięstwa w 1920 roku.

Źródła i przypisy

Numery w tekście odsyłają do poniższych prac.

  1. dzieje.pl (Muzeum Historii Polski / PAP), „Lubelskie: obchody 97. rocznicy Bitwy pod Komarowem” ↩ a b
  2. Instytut Pamięci Narodowej (IPN), Edukacja, „Wojna polsko-bolszewicka. Infografiki historyczne 7: Bitwa pod Komarowem” ↩ a b c
  3. Norman Davies, Orzeł biały, czerwona gwiazda. Wojna polsko-bolszewicka 1919–1920 (Wydawnictwo Znak, 1997). ↩ a b
  4. Włodzimierz Nowak, Komarów 1920 (Wydawnictwo Bellona, 2014). ↩
  5. Wikipedia, „Bitwa pod Komarowem”
  6. Wikipedia, „Battle of Komarów”

Szarżuj pod Komarowem

Echoes of Battle ożywia wielkie bitwy historii, scena po scenie, na prawdziwej mapie. Dołącz do listy, a damy znać, gdy aplikacja wystartuje.

Albo wesprzyj aplikację na Ko-fi ›