Oblężenie Tobruku trwało od kwietnia do grudnia 1941 roku, gdy wojska Osi pod dowództwem Erwina Rommla otoczyły libijski port, broniony początkowo głównie przez 9 Australijską Dywizję Piechoty. Od sierpnia 1941 roku drogą morską przerzucono do twierdzy Samodzielną Brygadę Strzelców Karpackich generała Stanisława Kopańskiego, około 4800 żołnierzy, która zluzowała oddziały australijskie i broniła jednych z najtrudniejszych odcinków obrony. Załoga wytrwała do zniesienia oblężenia, a polscy żołnierze z dumą nosili miano Szczurów Tobruku.
Latem 1941 roku pustynna twierdza na wybrzeżu Libii opierała się Erwinowi Rommlowi. Nocnymi konwojami przybyła do niej brygada polskich żołnierzy, którzy wydostali się z okupowanego kraju i przemierzyli pół świata, by walczyć: Brygada Karpacka.
Twierdza na pustyni
W kwietniu 1941 roku niemieckie i włoskie wojska Rommla wyparły Brytyjczyków z Cyrenajki, ale port Tobruk się utrzymał, broniony początkowo głównie przez 9 Australijską Dywizję Piechoty generała majora Lesliego Morsheada1. Przez wiele miesięcy zaopatrywano go wyłącznie drogą morską, pod ciągłymi nalotami.2
Z Syrii do Afryki
Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich powstała w 1940 roku we francuskiej Syrii z Polaków, którzy przedostali się przez Rumunię i Węgry.3 Po upadku Francji jej dowódca Stanisław Kopański wyprowadził ją do brytyjskiej Palestyny, zamiast podporządkować się rozejmowi4, a brygada szkoliła się i pełniła służbę w Egipcie.
Do Tobruku
W sierpniu 1941 roku brygadę przewieziono do Tobruku serią nocnych konwojów.3 Pod koniec miesiąca w twierdzy było około 4800 polskich żołnierzy, którzy zluzowali oddziały australijskie na linii obrony, najpierw na odcinku południowym, a potem zachodnim.
Występ Medauar
W październiku Polacy objęli najgroźniejszy odcinek, w rejonie występu Medauar, gdzie linie przeciwnika były bardzo blisko4. Utrzymali go przez tygodnie ostrzału, bombardowań i nocnych walk patroli, a gdy w listopadzie brytyjska 8 Armia ruszyła na odsiecz twierdzy, polskie oddziały włączyły się do walk, a w grudniu zdobyły wzgórze Medauar i Acromę, łącząc się z 8 Armią i ostatecznie znosząc oblężenie.
Szczury Tobruku
Oblężenie zniesiono pod koniec 1941 roku. Niemiecka propaganda drwiła z obrońców, nazywając ich szczurami5, a oni przyjęli to miano jako honorowe. Karpatczycy nosili je z dumą; wielu z nich walczyło później pod Monte Cassino w 2 Korpusie Polskim.
