Rzeczpospolita Obojga Narodówhetman wielki koronny Jan Sobieski; Michał Kazimierz Radziwiłł
vs
Imperium OsmańskieHusajn Pasza
Data
11 listopada 1673
Miejsce
Chocim nad Dniestrem (dziś Ukraina)
Okres
Wojna polsko-turecka 1672 do 1676
Wynik
Zdecydowane zwycięstwo Rzeczypospolitej
W liczbach
Strona
Siły
Straty
Rzeczpospolita
Od około 30 do 45 tysięcy (szacunki się różnią)
Około 2 tysięcy zabitych i rannych (źródła polskie)
Imperium Osmańskie
Około 30 tysięcy w umocnionym obozie
Bardzo ciężkie; źródła polskie podają od 20 do 30 tysięcy
Liczby według powszechnie przyjmowanych szacunków; straty tureckie pochodzą ze źródeł polskich i mogą być zawyżone.
W skrócie
Bitwa pod Chocimiem rozegrała się 11 listopada 1673 roku nad Dniestrem1. Hetman wielki koronny Jan Sobieski poprowadził armię Rzeczypospolitej przeciw armii tureckiej Husajna Paszy, okopanej w umocnionym obozie obok twierdzy chocimskiej. Po nocy marznącego deszczu Polacy o świcie szturmem zdobyli wały, a przez wyłomy wdarła się husaria; armia turecka została rozbita, a wielu uciekających utonęło, gdy zarwał się most na Dniestrze. Zwycięstwo uczyniło Sobieskiego bohaterem narodowym i pomogło mu zdobyć koronę.2
W 1672 roku Turcy zdobyli Kamieniec i narzucili Polsce upokarzające warunki. Rok później, w mroźny listopadowy poranek, hetman Jan Sobieski odpowiedział jednym z najświetniejszych zwycięstw w polskich dziejach, pod Chocimiem nad Dniestrem.
Odwet za Kamieniec
W 1672 roku Turcy zdobyli twierdzę kamieniecką na Podolu, a traktat w Buczaczu zmusił Polskę do oddania ziem i płacenia haraczu1. Sejm odmówił jego zatwierdzenia i w 1673 roku Rzeczpospolita wystawiła armię, by podjąć walkę. Pod Chocimiem wojsko zastało armię turecką Husajna Paszy okopaną w wielkim umocnionym obozie obok starej twierdzy chocimskiej.
Plan twierdzy chocimskiej nad Dniestrem z ufortyfikowanym obozem tureckim i bitwą z 1673 roku, rycina według Romeyna de Hooghe wydana przez Pietera van der Aa. Domena publiczna
Mroźna noc
Sobieski podprowadził wojsko pod sam obóz i przez noc z 10 na 11 listopada trzymał je w szyku bojowym3, w marznącym deszczu i na wietrze4. Polscy żołnierze cierpieli, ale jeszcze bardziej cierpieli żołnierze tureccy, z których wielu pochodziło z cieplejszych krain.
Szturm na wały
O świcie 11 listopada polska piechota i dragonia uderzyły na wały4 i wdarły się do obozu. Przez wyłomy ruszyła jazda, z husariąStanisława Jabłonowskiego na czele. Kontratak jazdy tureckiej został odparty.
Wojska polskie szturmują wały obozu tureckiego pod Chocimiem, fragment XVII-wiecznej ryciny Wawrzyńca Krzczonowicza. Domena publiczna
Po mroźnej nocy wojsko polskie szturmem zdobyło wały, a husaria wjechała przez wyłom.
Most, który się zarwał
Armia turecka rzuciła się do ucieczki w stronę mostu na Dniestrze, który zarwał się pod ciężarem uciekających4. Tysiące zginęły lub utonęły. Husajn Pasza zbiegł z niedobitkami do Kamieńca.4
Droga do tronu
Zrządzeniem losu król Michał Korybut Wiśniowiecki zmarł dzień przed bitwą1. Zwycięzca spod Chocimia wrócił jako bohater narodowy, a w 1674 roku szlachta obrała go królem1 jako Jana III Sobieskiego. Dziesięć lat później poprowadził odsiecz Wiednia.
Jan Sobieski na koniu pod Chocimiem, fragment obrazu Andreasa Stecha z lat 70. XVII wieku, powstałego po tym, jak zwycięstwo wyniosło hetmana na tron. Domena publiczna
Najczęstsze pytania
Kiedy rozegrała się bitwa pod Chocimiem w 1673 roku?
11 listopada 1673 roku.
Kto wygrał bitwę pod Chocimiem w 1673 roku?
Rzeczpospolita Obojga Narodów pod wodzą hetmana wielkiego koronnego Jana Sobieskiego.
Jak Sobieski zwyciężył pod Chocimiem?
Przez mroźną noc trzymał wojsko pod obozem tureckim, a o świcie szturmem zdobył wały i rzucił husarię przez wyłomy.
Co stało się z armią turecką?
Została rozbita; wielu żołnierzy zginęło, gdy podczas ucieczki zarwał się most na Dniestrze.
Jak Chocim pomógł Sobieskiemu zostać królem?
Król Michał zmarł dzień przed bitwą, a zwycięstwo przyniosło Sobieskiemu taką popularność, że w 1674 roku obrano go królem.
