O 11.00 11 listopada 1918 roku wszedł w życie rozejm podpisany przez Niemcy i aliantów i na froncie zachodnim umilkły działa. Tego samego dnia w Warszawie Rada Regencyjna przekazała dowództwo nad wojskiem polskim Józefowi Piłsudskiemu, co Polska upamiętnia jako odrodzenie niepodległości. A 11 listopada 1673 roku, w deszczu ze śniegiem i przenikliwym zimnie, hetman wielki koronny Jan Sobieski zdobył szturmem turecki obóz pod Chocimiem nad Dniestrem. Ta strona to krótki przewodnik po tym dniu, z odnośnikami do naszych pełnych artykułów.
Jedenasta godzina, 1918
Jesienią 1918 roku Niemcy i ich sojusznicy byli wyczerpani, a po alianckiej ofensywie stu dni niemiecka delegacja spotkała się 7 listopada z naczelnym wodzem aliantów, marszałkiem Ferdinandem Fochem, w wagonie kolejowym na północny wschód od Paryża. Tam spisano i podpisano rozejm. Jego warunki zmuszały Niemców do opuszczenia Francji i Belgii oraz wydania broni, samolotów i okrętów, przez co Imperial War Museums nazywają go w praktyce niemiecką kapitulacją. Wszedł w życie o jedenastej godzinie jedenastego dnia jedenastego miesiąca.1 › Ofensywa stu dni, 1918
Ginęło się do ostatniej minuty. Amerykańskie Archiwum Narodowe opisuje szeregowca Henry'ego Gunthera z 313. pułku piechoty, zastrzelonego o 10.58 w ataku na niemiecką zaporę, dwie minuty przed przerwaniem ognia. Formalnie wojnę zakończył dopiero traktat wersalski z 28 czerwca 1919 roku, a w dużej części Europy Wschodniej walki trwały długo po listopadzie. O ostatnich dniach wojny piszemy w artykule o tym, jak skończyła się I wojna światowa.2
Narodowe Święto Niepodległości
Józef Piłsudski przyjechał do Warszawy 10 listopada 1918 roku, uwolniony z niemieckiego więzienia w Magdeburgu. Następnego dnia Rada Regencyjna przekazała mu władzę wojskową i dowództwo nad podległymi jej oddziałami polskimi, a kilka dni później powierzyła mu utworzenie rządu narodowego. Portal Muzeum Historii Polski dzieje.pl nazywa to przekazanie władzy symbolem odzyskania niepodległości.3 › Józef Piłsudski
11 listopada stał się świętem narodowym na mocy ustawy z 1937 roku, po II wojnie światowej go zniesiono, a Sejm przywrócił go 15 lutego 1989 roku, w czasie obrad Okrągłego Stołu. O niepodległość trzeba było walczyć na każdej granicy, poczynając od walk ulicznych we Lwowie od 1 listopada 1918 roku, opisanych w artykule o obronie Lwowa i na stronie o 1 listopada. Całą historię opowiadamy w tekście Bitwy, które dały Polsce niepodległość, a o samym święcie w artykule 11 listopada: Dzień Weteranów i Święto Niepodległości.4
Dzień Rozejmu i czerwony mak
W listopadzie 1919 roku prezydent Woodrow Wilson ogłosił w Stanach Zjednoczonych pierwszy Dzień Rozejmu, a w 1954 roku przemianowano go na Dzień Weteranów, poświęcony weteranom wszystkich wojen. W Wielkiej Brytanii i krajach Wspólnoty Narodów to Dzień Pamięci. Dlaczego tak wielu ludzi nosi wtedy czerwony mak, wyjaśniamy w artykule o maku jako symbolu pamięci.5
Chocim, 1673
Rok po upokarzającym traktacie w Buczaczu, który kosztował Polskę Podole i uczynił ją trybutariuszem sułtana, Sobieski poprowadził armię polsko-litewską na wojska Husseina Paszy, okopane w dawnym obozie pod Chocimiem nad Dniestrem. Po nocy deszczu, śniegu i lodowatego wiatru Sobieski uderzył rankiem 11 listopada. Według dzieje.pl wały padły w ciągu kwadransa, a wpadnięcie husarii do obozu rozstrzygnęło bitwę. Jedyny most na Dniestrze zawalił się pod uciekającymi i wielu z nich utonęło.6 › Jan III Sobieski
W przeddzień bitwy zmarł we Lwowie król Michał Korybut Wiśniowiecki, a zwycięstwo zaniosło Sobieskiego na tron, na który wybrano go w następnym roku. Pełną historię bitwy opisujemy w artykule o bitwie pod Chocimiem w 1673 roku.7
Także tego dnia
- 1914: Bitwa pod Łodzią. Pod Łodzią armie niemieckie i rosyjskie stoczyły jedną z największych bitew początkowej fazy I wojny światowej na froncie wschodnim.
